ftYgk ifj"kn varxZr gk vR;ar egRokpk
foHkkx vlwu ftYgk ifj"knsP;k dkjHkkjkoj foRrh; fu;a=.k gk foHkkx djrks-
ft-i-dMhy izR;{k tek o [kpZ ;kaps fg’ksc Bso.ks] rlsp ft-i-deZpkjh ;kaps
Hkfo"; fuokZg fu/khps ys[ks Bso.ks] ft-i-deZpk&;kaph lsokfuo`Rrh osru
izdj.ks rlsp ft-i-ps Lor%ps mRiUukps vankti=d r;kj dj.ks o R;koj fu;a=.k
Bso.ks] rlsp foRrh; vkSfpR;kps ikyu dj.ks laca/kh loZ foHkkxkauk
ekxZn’kZu dj.ks- foHkkxkps izeq[k vlysys eq[; ys[kk o foRr vf/kdkjh
gs ;k loZ ckchaoj izkeq[;kus fu;a=.k Bsorkr-
ftYgk ifj"knsps Lor%ps mRiUukps
vFkZladYi r;kj dj.;kph tckcnkjh ;k foHkkxkoj vlY;keqGs] ft-i-ps tek o [kpkZoj
fu;a=.k gk foHkkx Bsorks-
foRr foHkkxkrXkZr 'kk[kk
1- ladyu 'kk[kk
ftYgk ifj"knsraxZRk foRr foHkkxkrhy gh 'kk[kk vR;ar egRokph vlqu ;kOnkjs
ft-Ik-ph tek o [kpkZps fg'ksc egk-ft-Ik-o Ik-l-ys[kklafgrk 1968 uqlkj
Bsoys tkrkr- lnj tek o [kpkZps ys[ks lax.khd`r vlqu eklhd rlsp okf"kZd
ys[ks lax.khd`r vlqu lnj lax.khd`r ys[ks 'kklukl lknj dsys tkrkr- rlsp
fofo/k foHkkxkadMqu izkIr eklhd o =Seklhd ys[ks riklqu 'kklukl lknj dsyh
tkrkr- 'kklukdMqu izkIr vuqnku dks"kkxkjkrqu dk<.ks] vf/kdks"kkr tek
dj.ks] egkyas[kkdkj ] ukxiqj ;kaps'kh =Seklhd rkGesG dj.ks] foHkkxkdMs
izkIr pyu fLodkj.ks] fofu;kstu ys[ks Bso.ks-
2- Hkfo"; fuokZg fu/kh 'kk[kk
,dq.k 7105 ftYgk ifj"kn f'k{kd o f'k{kdsrj deZpk&;kaps Hkfo"; fuokZg
fu/kh ys[ks ;k 'kk[ksr Bsoys tkrkr- lnj ys[ks 'kklukus foghr dsysY;k
ueqU;kr lax.khdj.kkOnkjs BsoY;k tkrkr- loZ deZpk&;kauk lu 2006-07 v[ksj
f’kydsps fooj.k ekgs tqu-07 e/;s forjhr dsY;k tkrkr- rlsp lsokfuo`Rr
deZpkjah ;kaps vafre iznkukph izdj.ks rkRdkG fudkyh dk<yh tkrkr-
3- lsokfuo`rh 'kk[kk
ftYgk ifj"kn f'k{kd o f'k{kdsrj deZpkjh ;akps lsokfuo`Rrh izdj.ks]
rkRiqjrh lsokfuo`Rrh izdj.ks ;kOnkjs rikl.kh d:u Rojhr eatqj dsyh tkrkr-
rlsp ls-fu-deZpkjh ;akps osru LFkkukarjkps izLrko] lq/kkjhr osru b-
izdj.ks fudkyh dk<yh tkrkr-
4- vankti=d 'kk[kk
ftYgk ifj"knsps LomRiUukps vankti=d ;kOnkjs r;kj dsys tkrs- rlsp 'kklukps
fofo/k ;kstukaps vankti=d
5- vads{k.k 'kk[kk
ftYgk ifj"kn varxZr loZ foHkkxkadMqu foRr foHkkxkdMs izkIr ns;ds
riklqu rh vpqd vlY;kl ikjhr dj.ksLro lknj dj.ks- ;kLro foRr foHkkxkdMs
rhu vads{kd gh dk;Zokgh djrkr- foHkkxkaph foHkkx.kh rhu vads{kdke/;s
dsyh vkgs- lnj dk;Zokgh lax.khd`r ys[kk iz.kkyhOnkjs dsyh tkrs- rlsp
ns;ds ikjhr djrkauk ys[kkf'k"kZ] eatqj vuqnku] [kpkZph ckc rikl.kh
dj.;kaph dk;Zokgh dsyh tkrs-
6- vkLFkkiuk 'kk[kk
foRr foHkkxkraxZr dk;Zjr deZpk&;kaps vkLFkkiuk fo"k;d ckch ;kOnkjs
gkrkGyh tkrkr- rlsp ys[kk laoxZ depk&;kaph lsokts"Brk lqph] LFkkukarj]
inksUurh bZ- ckcr dk;Zokgh dsyh tkrs- R;kpizek.ks foRr foHkkxkarxZr
jktif=r vf/kdk&;kaps vkLFkkiuk fo"k;d izdj.ks gkrkGyh tkrkr-
1- varxZr ys[kkifj{k.k
ftYgk ifj"knsrxZr loZ dk;kZy;kaps fufj{k.k dj.;akph dk;Zokgh ;kOnkjs
dsyh tkrs- loZ [kkrsizeq[k] iapk;r lferh] izkFkfed vkjksX;] gk;Ldqy]
,-ck-fo-ls izdYi] cka/kdke] flapu]xzkikiq mifoHkkx
2-lax.khd`r ys[kkiz.kkyh %& ftYgkifj"knse/;s ;qfuDlcsl
usVodhZx rRokoj lnj lkWQVosvj lu 1998 iklqu dk;kZUohr dj.;kar vkys vkgs-
;kOnkjs loZ foHkkxkadMhy izkIr ns;ds Hk:u ys[kklafgrsuqlkj foghr uequs
izkIr dsyh tkrkr- eq[;ky;h loZ foHkkx usVodhZxP;k tkG;kus tksMyh xsyh
vkgsr-
c& foRr foHkkxkraxZRk /kukns’k rkGesG] osru ns;ds] vuqnku iz.kkyh]
chMh,l Onkjs dkedkt b- o brj dkedktkps lax.khdj.k dj.;kar vkys vkgs-
lajpuk
foRr foHkkxkarxZr lysv&2] dysv&4] olys[kk&8] d-l-&7] ifjpj&3
varxZr vkLFkkiuk
| v-dz |
laoxZ
|
eatqj ins
|
|
1
|
eq[; ys[kk o foRr vf/kdkjh
|
1
|
|
2
|
ofj"B ys[kk vf/kdkjh
|
1
|
|
3
|
ys[kk vf/kdkjh
|
2
|
|
4
|
lgk;d ys[kk vf/kdkjh
|
16
|
|
5
|
dfu"B ys[kk vf/kdkjh
|
14
|
|
6
|
ofj"B lgk;d ys[kk
|
44
|
|
7
|
dfu"B lgk;d ys[kk
|
26
|